EditRegion4

Simon de Waard (1905-1986)

Simon de WaardSimon de Waard is ongetwijfeld de meest markante bezoeker van De Beer geweest. Hij was bijzonder productief: als fotograaf, als filmer én als publicist. Al voor de oorlog was hij een regelmatige bezoeker van De Beer. Hij stuurde verslagen van zijn bezoeken aan De Beer aan het bestuur. Zijn bezoeken aan De Beer resulteerden ook in een groot aantal artikelen in bladen als 'In Weer en Wind' en 'De Wandelaar'. De Waard maakte al in 1939 de eerste film over De Beer; helaas zijn hiervan geen exemplaren bewaard gebleven.

Na de oorlog nam de productiviteit van De Waard sterk toe. Hij schreef niet alleen opnieuw vele artikelen over De Beer, maar hij fotografeerde er ook veel. Uitgaven van de Stichting Natuurmonument De Beer werden opgeluisterd mede met werk van zijn hand. Voorbeelden hiervan zijn het mapje met 12 ‘snapshots’. In 1948 filmde De Waard opnieuw op De Beer. Zijn film over De Beer, waarin hij waarschijnlijk ook materiaal van zijn film van voor de oorlog gebruikte, is het enige uitvoerige document over het De Beer van rond 1950. Aardig is ook de uit 60 dia’s bestaande serie 'Vogeleiland "De Beer" ' met een bijbehorend tekstboekje. De dia’s zijn grotendeels van de hand van Simon de Waard. Te oordelen naar de uitvoeringsvorm was het bedoeld voor gebruik in het lager onderwijs. Dia’s en tekst geven, net als de film van De Waard, een redelijk compleet overzicht van het bijzondere karakter van De Beer.

In de loop van de jaren vijftig verbreedde De Waard zijn blik en maakte hij reizen naar vele Europese landen. Het foto- en flimmateriaal gebruikte hij om lezingen te geven. Een activiteit waarin hij tot in de jaren zeventig mee in zijn levensonderhoud voorzag. We zouden ons Simon de Waard waarschijnlijk alleen herinnerd hebben als de man die in 1948 een film over natuurmonument De Beer maakte en die mooie artikelen over De Beer schreef, als er op een dag niet iets bijzonders was gebeurd. Begin jaren tachtig was Simon de Waard al op leeftijd, toen hij zijn hele leven aan de straat zette. Films, foto’s, apparatuur, aantekeningen: alles ging naar het grofvuil. We zouden hier echter nooit weet van hebben gehad als een buurman niet een deel van dit materiaal voor de ondergang had behoed. Een groot deel van dit materiaal berust nu bij het Museum Volkenkunde, het Nederlands Foto Museum en de Stichting Beeld en Geluid.

Tot slot een mooi citaat van Simon de Waard uit 1949: 'Ik herinner me nog goed: het was één van die zeldzame dagen, waarop je je meer dan gelukkig prijst te leven, een dag, waarop het je het dubbel en dwars waardeert er eens uit te kunnen breken, actetas en portefeuille te verwisselen voor kijker en camera en toe te geven aan die verlangens, welke nog hun oorsprong hebben in het verre verleden van de mensheid, verlangens, opgewekt door de zwerf- en jachtinstincten, die we als erfenis van onze praehistorische voorouders nog in ons dragen. Al te vaak immers moeten we, gebonden door allerlei maatschappelijke plichten, deze innerlijke roep naar de natuur het zwijgen opleggen!’.

In augustsu 2011 is een boek over leven en werk van Simon de Waard verschenen: meer informatie over het boek.

Informatie over leven en werk van Simon de Waard is nog altijd schaars en fragmentarisch. Daardoor is ook het nodige niet opgehelderd, onduidelijk gebleven. Het is echter zeker mogelijk dat in de toekomst nieuwe informatie zal worden gevonden. Deze publicatie is bedoeld om in de marge van de biografie een overzicht te geven van het thans bekende bronnenmateriaal.
Documentatie over Simon de Waard, Mededelingenreeks nummer 17. [0,8 MB, opent pdf in nieuw venster]

De Waard schreef onder andere de onderstaande verhalen en artikelen waarin De Beer aan de orde komt.
Een groot deel van deze teksten staat op de CD over De Beer.

Met de tent naar Texel. De Wandelaar 7, 182-186, 1935.
De reigerkolonie van de Rotterdamse Diergaarde. De Wandelaar 8, 121-123, 1936.
Schuilhutherinneringen. De Wandelaar 8, 227-230, 1936. [opent pdf in nieuw venster]
Schuilhutherinneringen. De Wandelaar 8, 267-272, 1936. [opent pdf in nieuw venster]
Een novemberdag op De Beer. De Wandelaar, 8, no 11, 365- 373, 1936.
Een winterse strandwandeling. De Wandelaar 9, 41-48, 1937.
Paschen op de Veluwe. De Wandelaar 9, 74-80, 1937.
Vogels in de polder. In Weer en Wind 1, 161-168, 1937.
Een pinksterexcursie naar Schouwen. De Wandelaar 9, 162-170, 1937.
Een ontmoeting met de zwarte specht. In Weer en Wind 3, 1-5, 1939.
De reigers van Rotterdam. In Weer en Wind 3, 88-91, 1939.
Een dagje bij de vogels op “De Beer” (I). In Weer en Wind 3, 172-178, 1939. [opent pdf in nieuw venster]
Een dagje bij de vogels op “De Beer” (II). In Weer en Wind 3, 194-197, 1939. [opent pdf in nieuw venster]
De kleine plevier broedvogel op “De Beer”. In Weer en Wind 3, 252, 1939.
Bij de kemphanen (I). In Weer en Wind 4, 2-6, 1940.
Bij de kemphanen (II: slot). In Weer en Wind 4, 40-44, 1940.
Naar de Bakkerswaal. In Weer en Wind 7, 109-112, 1943.
Naar de Bakkerswaal (II; slot). In Weer en Wind 7, 122-127, 1943.
Herfsttocht naar Staelduin (I). In Weer en Wind 8, 137-140, 1944/45.
Herfsttocht naar Staelduin (II: slot). In Weer en Wind 8, 147-151, 1944/45.
Natuurstudiekamp Terschelling. In Weer en Wind 9, 155-159, 1946/47.
Natuurstudiekamp Terschelling (vervolg). In Weer en Wind 9, 165-172, 1946/47.
Vogels van de Vondelingenplaat (I). In Weer en Wind 10, 193-199, 1947/48.
Vogels van de Vondelingenplaat (II). In Weer en Wind 10, 214-220, 1947/48.
Op het Vogeleiland (I). In Weer en Wind 11, no 12, 232-240, 1949. [opent pdf in nieuw venster]
Op het Vogeleiland (II). In Weer en Wind 12, no 1, 9-13, 1949. [opent pdf in nieuw venster]
Op het Vogeleiland (III). In Weer en Wind 12, no 2, 32-36, 1949. [opent pdf in nieuw venster]
Op het Vogeleiland (IV). In Weer en Wind, 12, no 3, 46-52, 1949. [opent pdf in nieuw venster]
Op het Vogeleiland (V). In Weer en Wind 12, no 4, 75-78, 1949. [opent pdf in nieuw venster]
Nogmaals de Lachstern. In Weer en Wind 12, no 10, 187-193, 1950. [opent pdf in nieuw venster]
Drie broedparen van de Lachstern op “De Beer”, Rozenburg, in 1949. Ardea 37, 161-167, 1950. [opent pdf in nieuw venster]
Zangvogeltellingen op “De Beer” in 1951. De Wandelaar in Weer en Wind 19, 26-31, 1951.
On the Gull-billed Terns at “De Beer’’ near Hook-of-Holland in 1949. British Birds 45, 339-341, 1952.

Zie ook voor een aantal artikelen bij Artikelen in natuurtijdschriften over De Beer.

Er is (gelukkig) enig filmmateriaal van De Waard over De Beer bewaard gebleven. Helaas heeft Simon de Waard zijn materiaal slecht geannoteerd. Titels en jaartallen van het filmmateriaal zijn daarom deels onzeker en deels onbekend. Een deel van het filmmateriaal staat op de CD over De Beer.

Vogels en landschap van “De Beer”, 1939

Eenden en meeuwen in wintertijd, 1947

Vogels van de Vondelingenplaat, 1947

De idyllische vuilnisbelt, 1948

Op en om de Ackerdijkse plassen, 1948

In het land van der watermolens, 1948

Vogeleiland “De Beer”, 1948

De Velduil, 1949 (?)
De zwart-wit film laat het een en ander zien over het leven van de velduil. Naast het broeden en het grootbrengen van de jongen is er ook aandacht voor het jagen van de uil. Ook is te zien op welke manier de uil zijn prooidieren, waaronder veldmuizen, naar binnenwerkt.

Bos en Hei, 1951(?)
Deze kleurenfilm laat de bossen, heidevlakten en zandverstuivingen van het Nationale Park ‘De Hoge Veluwe’ zien. Maar ook de dieren die hier leven, komen aan bod: de herten, reeën en moeflons (wilde schapen) en ook enkele karakteristieke vogels, zoals korhaan, wulp en specht.

In Noordwest Overijsel, 1950 (?)
Deze kleurenfilm heeft de uitgestrekte plassen en moerassen van de Beukeler en de Belter Wijde als onderwerp. In de stilte en de eenzaamheid van deze grote rietwildernissen komen zeldzame vogels voor, zoals de blauwe kiekendief, purperreiger en roerdomp en verschillende andere ‘geheimzinnige’ bewoners van het moerasgebied. Prachtig is ook de flora in dit gebied: ratelaar, koekoeksbloem, wateraardbei. moeraslathyrus en nog vele andere mooie planten, die karakteristiek zijn voor laagveengebied.

De Maaslandse Vlietlanden (?)

Strand en Wad (?)
De kleurenfilm ‘Stand en Wad’ toont opnamen van het mooie eiland Texel, beelden van het vogelleven op het strand, op het wad en ook van allerlei zeedieren, zoals de heremietkreeft, zeekreeft, poon, harnasmannetje, enkele hoais00rten. Verder zeeanjelieren en zeedahlia en bloemdieren die opvallen door hun lieflijke verschijningen en door hun fijne kleuren.

Vinkenbaan en vinkentrek (?)
De zwart-wit film maakt de kijker vertrouwd met het werk op een vinkenbaan. De film laat het bedrijf en de vangtechniek op de vinkenbaan op Ockenburg zien, waar vogels gevangen worden ten dienste van het onderzoek naar de vogeltrek. De gevangen vogels worden geringd, geregistreerd en daarna weer vrijgelaten. Hierdoor is het mogelijk met zekerheid een aantal dingen over de vogels te weten te komen, zoals welke weg zij volgen naar hun wintergebied, waar zij overwinteren, waarheen zij tijdens de broedtijd rijzen en nog een aantal andere interessante zaken.

Wintergasten op De Pier (?)

Zie voor meer foto's met Simon de Waard erop Meer mensen van De Beer.

Foto hierboven collectie H. de Waard.

26062016